De belangrijkste persoon in de geschiedenis van Nederland is onbetwist Willem van Oranje. Zonder hem had ons land niet bestaan, of in ieder geval niet in de huidige vorm. Toch weten we uit de geschiedenislessen weinig over wie Willem nu precies was, wat zijn denkbeelden waren en wat hem dreef. In het theaterspektakel over zijn leven is de Vader des Vaderlands geen held, maar vooral in het begin een twijfelaar die geen beslissing lijkt te kunnen nemen. Dat verandert als zijn kompanen, de graven Egmont en Horne, worden onthoofd en zeker als zijn broers Lodewijk en Adolf en zijn verboden liefde Eva om het leven worden gebracht. Dan pas toont Willem zich de leider die de weg vrijmaakt voor één Nederland.
Alles aan Willem van Oranje – De Musical is groots. Dat begint al met het indrukwekkende Prinsentheater dat speciaal voor deze productie is opgetrokken op het terrein van de TU Delft. Op een bewegende tribune draait het publiek van scène naar scène. Dat principe kennen we van een ander theaterspektakel: Soldaat van Oranje. Degene die deze langstlopende musical van Nederland heeft gezien, krijgt bij het begin van Willem van Oranje zeker een déjà vu. Begint Soldaat met getypte letters, bij Willem is het zijn handgeschreven naam. En de tribunes beginnen bij allebei de voorstellingen te draaien op het moment dat de hoofdpersoon start met wandelen. Natuurlijk is het niet erg dat het concept van Soldaat is gekopieerd. Het past prima bij het zeer uitgebreide verhaal van Willem van Oranje. Dit keer hebben de makers nog meer gebruikgemaakt van videobeelden. Een briljante keuze, want zij geven het verhaal meer kracht. Soms sluiten de videobeelden naadloos aan op het spel, waardoor je de acteurs van het toneel de film in ziet lopen en vice versa. Hierbij moet de timing wel perfect zijn en helaas is dat niet altijd het geval.
Willem van Oranje biedt veel spectaculaire scènes met de veldslagen voorop. Een absoluut hoogtepunt is het Ontzet van Leiden, waarbij het buitengebied letterlijk onder water wordt gezet. De veldslagen, liquidaties en vele gebeurtenissen in het leven van Willem van Oranje maken van de musical wel een te lange zit. De eerste akte neemt al een uur en drie kwartier in beslag. Bij sommige musicals heb je dan een volledige voorstelling. In Delft gaat het na de pauze nog eens anderhalf uur door. Daardoor verslapt zo nu en dan de aandacht.
Tijd had gewonnen kunnen worden door een aantal zangnummers te schrappen. Bij Willem van Oranje ligt namelijk de focus op het acteerwerk, dat dik in orde is. Zeker bij titelrolspeler Joris Willem Smit. Hij is de ideale vertolker van Willem van Oranje, ondanks zijn minder krachtige zangstem. Daar is Matteo van der Grijn wel mee gezegend. Voor velen is hij nog steeds dé Soldaat van Oranje. In Willem van Oranje is Matteo de geknipte Lumey en kan hij zich heerlijk uitleven in deze rol. Een openbaring is Sofia Ferri die Eva Elinkx, de verboden liefde van Willem, speelt. Zij maakt niet alleen indruk om haar spel, maar ook om haar zang. De komische noot komt van Vincent Linthorst als de waard. Qua humor blijft het daarbij en daar had het zware verhaal meer van kunnen gebruiken.
De musical slaagt erin om de mens achter Willem van Oranje te laten zien. Als geboren protestant en opgegroeid katholiek bevindt hij zich continu tussen twee vuren die hij niet weet te blussen. Willem wil niet kiezen, wat door anderen als zwak wordt bestempeld. Hij strijdt continu voor vrijheid van geloof, gelijkheid en verdraagzaamheid en wil het beste voor de inwoners van de lage landen. Zijn idealen vindt hij belangrijker dan zijn gezin. Als Willem op 10 juli 1584 wordt neergeschoten in Delft, is zijn droom voor een verenigd en vrij Nederland nog niet voltooid maar wel in de steigers gezet.
Willem van Oranje – De Musical helpt om meer te begrijpen van de Tachtigjarige Oorlog en het ontstaan van Nederland. Daarmee zou het een ideale geschiedenisles zijn voor middelbare scholieren, al is het de vraag of hun spanningsboog het ruim drie uur volhoudt.
Willem van Oranje – De Musical, gezien op de première van zondag 8 februari 2026.
In de wintereditie van Musical Mag. vind je een uitgebreid interview met Joris Willem Smit over Willem van Oranje – De Musical. Het magazine is nu te bestellen via de bestelknop.